Jan Paweł II

Jan Paweł II stanowczo bronił katolickiej nauki moralnej. W encyklice Evangelium Vitae (1995) przypomniał potępienie aborcji i eutanazji przez Kościół, a w Familiaris Consortio (1981, nr 84) potwierdził, że katolicy rozwiedzeni i zawierający powtórny związek cywilny nie mogą przystępować do komunii, chyba że żyją w czystości. Jego katechezy o „teologii ciała” broniły tradycyjnego rozumienia małżeństwa i seksualności.

Jan Paweł II zezwolił na używanie mszału z 1962 roku na mocy indultu z 1984 roku, a w motu proprio Ecclesia Dei (1988) poprosił biskupów o „szerokie i wielkoduszne stosowanie” tych wytycznych. Jednocześnie sprawował liturgię w rycie zreformowanym i bronił posoborowej reformy liturgicznej w Vicesimus Quintus Annus (1988), krytykując nadużycia.

Jan Paweł II rozwijał katolicką naukę społeczną w encyklikach takich jak Centesimus Annus (1991), broniąc praw pracowników i ubogich oraz krytykując zarówno socjalizm marksistowski, jak i nieskrępowany kapitalizm. Jego nauczanie przeciwko karze śmierci zawarte w Evangelium Vitae zostało przywołane przez Stolicę Apostolską w 2018 roku jako podstawa zmiany Katechizmu.

Oceniany jako kontynuacja programu Franciszka. Franciszek kanonizował Jana Pawła II w 2014 roku, nazywając go „papieżem rodziny”, a zmiana z 2018 roku dotycząca kary śmierci wyraźnie opierała się na jego nauczaniu. Pozostają wyraźne różnice: reguła Familiaris Consortio dotycząca komunii dla rozwiedzionych w powtórnych związkach wobec rozeznawania w Amoris Laetitia oraz otwartość Ecclesia Dei na dawny ryt wobec Traditionis Custodes.

Jan Paweł II był pionierem dialogu międzyreligijnego: zwołał w 1986 roku Światowy Dzień Modlitwy o Pokój w Asyżu, w 1986 roku odwiedził synagogę w Rzymie, a w 2001 roku spotkał się z przywódcami muzułmańskimi w Meczecie Umajjadów w Damaszku. Zatwierdził również deklarację Dominus Iesus (2000), która podkreślała jedyną w swoim rodzaju zbawczą rolę Chrystusa.

Jan Paweł II był papieżem niezwykle zręcznie posługującym się mediami: jego 104 podróże zagraniczne stawały się światowymi wydarzeniami medialnymi, a jego pogrzeb był jednym z największych wydarzeń medialnych współczesności. Jego przesłanie pozostawało przy tym doktrynalnie jasne i często sprzeczne z duchem czasu, co uczyniło go, słowami jednego z komentatorów, „znakiem sprzeciwu”.