Charlotte: Dykasteria ds. Kultu Bożego odrzuciła odwołanie od zakazu klęczników podczas komunii
W liście z 3 sierpnia 2026 roku, ujawnionym 18 listopada, Dykasteria ds. Kultu Bożego odrzuciła odwołanie jednego z parafian z Charlotte i potwierdziła kompetencję biskupa Michaela Martina do zakazania balasek i klęczników podczas komunii.

Dykasteria ds. Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów oddaliła odwołanie hierarchiczne jednego z wiernych diecezji Charlotte w Karolinie Północnej, skierowane przeciwko zakazowi używania balustrad komunijnych, klęczników i prie-dieu, wprowadzonemu przez biskupa Michaela Martina. List z datą 3 sierpnia 2026 roku, zarejestrowany pod numerem protokołu 482/26, podpisał abp Vittorio Francesco Viola, ówczesny sekretarz dykasterii. Został on ujawniony 18 listopada przez portal AdVaticanum, a następnie podjęty przez EWTN News i LifeSiteNews. Dykasteria stwierdza w nim, że „nie ma żadnych podstaw do uwzględnienia odwołania".
Środek diecezjalny kwestionowany od roku
W liście pasterskim z 17 grudnia 2025 roku bp Martin wyznaczył na 16 stycznia 2026 roku datę, od której balustrady, klęczniki i prie-dieu nie będą już dozwolone przy udzielaniu komunii w jego diecezji. Tekst przypominał, że w Stanach Zjednoczonych normą pozostaje postawa stojąca, zgodnie z wytycznymi konferencji episkopatu. Wyjaśniał też, że wierny może uklęknąć i nie wolno odmówić mu komunii z tego powodu.
Środek ten wywołał sprzeciw. Na początku stycznia 2026 roku 31 księży diecezji skierowało do dykasterii ds. Tekstów Prawnych formalne zapytania (dubia). Pytali w nich, czy biskup diecezjalny może zakazać używania klęczników wiernym, którzy decydują się przyjmować komunię na klęcząco. Rzecznik diecezji oświadczył wówczas, że biskup „nie ograniczył klękania".
Odwołanie oddalone w sierpniu pochodzi od ojca rodziny. Dnia 20 czerwca 2026 roku skierował je do prefekta dykasterii, kardynała Arthura Roche'a. Twierdził w nim, że jego rodzina była wielokrotnie odsyłana od komunii, gdy podchodziła na klęcząco do balustrady.
Kompetencje biskupa w sprawach liturgicznych
Kodeks prawa kanonicznego powierza biskupowi diecezjalnemu, w powierzonym mu Kościele, troskę o wydawanie norm liturgicznych w granicach jego kompetencji (kan. 838 § 4). Na tej podstawie dykasteria zatwierdza decyzję bpa Martina. Według opublikowanych fragmentów list rozróżnia dwie płaszczyzny. Po pierwsze, postawę wiernego: wierni zachowują prawo do klęczenia w momencie przyjmowania komunii, a szafarz nie może odmówić komunii wyłącznie z tego powodu. Po drugie, zewnętrzne zasady udzielania komunii, czyli miejsce, wyposażenie, użycie balaski czy klęcznika, które należą do biskupa.
Dykasteria bada również kanony 843 § 1 i 912. Zakazują one szafarzom odmawiać sakramentów wiernym, którzy proszą o nie w stosownym czasie, są odpowiednio usposobieni i nie mają przeszkody z mocy prawa. Według listu nieudzielanie komunii przy balasce nie może być utożsamiane z bezprawną odmową sakramentu. Abp Viola pisze, że nie istnieje „żadne odpowiadające mu prawo podmiotowe”, które pozwalałoby domagać się, aby komunia była udzielana za pomocą wyposażenia lub rozwiązań liturgicznych niezgodnych z dyscypliną ustaloną przez właściwą władzę. Tekst przywołuje Ogólne wprowadzenie do Mszału Rzymskiego, które w wspólnej postawie widzi znak jedności wspólnoty. Przywołuje także instrukcję Eucharisticum mysterium, która zachęca wiernych do przyjmowania komunii w sposób wskazany przez ich pasterzy.
Dykasteria jako instancja odwoławcza
Wierny, który uważa się za pokrzywdzonego dekretem swojego biskupa, może wnieść rekurs hierarchiczny do przełożonego autora aktu (kanon 1737). W sprawach liturgicznych i sakramentalnych rolę tę pełni Dykasteria ds. Kultu Bożego. Jej decyzja nie jest wyrokiem papieża. Może ona z kolei zostać zaskarżona przed Najwyższym Trybunałem Sygnatury Apostolskiej, który kontroluje zgodność z prawem aktów administracyjnych dykasterii. Opublikowane artykuły nie mówią, czy skarżący zamierza wszcząć tę procedurę. Nie mówią też, czy Dykasteria ds. Tekstów Prawnych odpowiedziała na dubia księży.
Co decyzja mówi o linii rzymskiej
Kardynał Roche, prefekt mianowany za pontyfikatu Franciszka, pozostaje na czele dykasterii za Leona XIV. W październiku 2026 roku papież mianował abp. Violę archiprezbiterem bazyliki św. Piotra i wikariuszem generalnym Jego Świątobliwości dla Państwa Watykańskiego. Jego następcą na stanowisku sekretarza dykasterii został abp Aurelio García Macías, dotychczasowy podsekretarz. Artykuły ujawniające treść listu nie wspominają o żadnej osobistej interwencji papieża w sprawie Charlotte.
Leon XIV wypowiedział się natomiast na temat liturgii w liście do kardynała Roche’a z dnia 29 czerwca 2026 roku. List został skierowany z okazji konferencji liturgicznej odbywającej się w opactwie Mount Angel w Oregonie. Papież przedstawia w nim „wierność zatwierdzonym tekstom i instrukcjom” jako warunek godnego sprawowania tajemnic. Nawiązując do jednej ze swoich katechez, pisze w nim, że poszanowanie obrzędów wypływa z postawy otwartości i ufności wobec Boga oraz z „szczerej wierności komunii kościelnej”. Decyzja w sprawie Charlotte ze swej strony utrzymuje możliwość przyjmowania komunii na klęcząco przez każdego wiernego i potwierdza władzę biskupa nad konkretną organizacją udzielania komunii.
Źródła
- Exclusive: Vatican upholds Bishop Martin's ban on Communion at altar rails · AdVaticanum
- Vatican upholds Charlotte bishop's ban of the use of altar rails, kneelers during Communion · EWTN News
- Vatican upholds Charlotte bishop's ban on altar rails, kneelers for Communion · LifeSiteNews
- Letter of the Holy Father Leo XIV to H.E. Card. Arthur Roche on the occasion of the Liturgical Conference at Mount Angel Abbey · Saint-Siège (vatican.va)
- Pope Leo XIV appoints new archpriest of St. Peter's Basilica · EWTN Vatican