COP31 w Antalyi: kardynał Parolin stawia godność ludzką w centrum działań na rzecz klimatu
17 listopada, przemawiając na COP31 w Turcji, sekretarz stanu Stolicy Apostolskiej wezwał do „głębokiego nawrócenia etycznego”, do solidarności między narodami oraz do paktu edukacyjnego umieszczonego „w sercu agendy klimatycznej”.

Kardynał Pietro Parolin, sekretarz stanu i szef delegacji Stolicy Apostolskiej, zabrał głos we wtorek 17 listopada na posiedzeniu plenarnym COP31, czyli 31. Konferencji Stron Ramowej konwencji Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu (UNFCCC). Konferencja odbywa się w Antalyi w Turcji w dniach od 9 do 20 listopada. Kardynał w dużej mierze oparł się na tekstach Leona XIV. Podkreślił „antropologiczną” matrycę pilnej potrzeby ochrony środowiska i wezwał do „przeprowadzenia głębokiej przemiany etycznej i odnowienia naszego poczucia wspólnej odpowiedzialności”.
Kryzys „nie wyłącznie techniczny”
Kardynał zabrał głos podczas drugiego segmentu wysokiego szczebla, rozpoczętego 17 listopada dla państw, które nie wypowiedziały się 11 i 12 listopada. Stwierdził, że nadchodzące dyskusje „nie mają charakteru wyłącznie technicznego ani proceduralnego”. Zauważył też, że „kryzys klimatyczny pogłębia się pomimo licznych wysiłków podejmowanych przez wspólnotę międzynarodową”.
Zdaniem kardynała analizy naukowe coraz wyraźniej wskazują, że próg ocieplenia o 1,5 °C w stosunku do epoki przedprzemysłowej zostanie prawdopodobnie przekroczony. Porozumienie paryskie stworzyło wspólne ramy, lecz w zobowiązaniach politycznych, konkretnych działaniach i inwestycjach nadal utrzymują się „poważne luki”. Przypomniał, że „kryzys klimatyczny dotyka w nieproporcjonalnym stopniu najuboższych i przyszłe pokolenia”, którzy tymczasem najmniej się do niego przyczynili.
Sekretarz stanu przywołał przyczyny kryzysu wymienione przez Leona XIV: utratę poczucia granic, pragnienie dominacji, dążenie do doraźnego zysku oraz niezdolność do uznania godności każdej osoby. Wezwał do „podwojenia wysiłków w zakresie łagodzenia skutków, adaptacji, a przede wszystkim transformacji społecznej”. Mówił także o „nowych formach solidarności między narodami”.
Wyraził zaniepokojenie «napięciami geopolitycznymi, podsycanymi egoistycznymi interesami i brakiem długofalowej wizji», które odwracają uwagę od kryzysu. Opowiedział się za «multilateralismo coeso e lungimirante» («spójnym i dalekowzrocznym multilateralizmem») oraz wyraził życzenie, «aby państwa współpracowały wokół wspólnych priorytetów w zakresie integralnego rozwoju człowieka».
Edukacja jako dźwignia
Część wystąpienia poświęcona była edukacji. Kardynał zaproponował pakt edukacyjny, który stawia godność człowieka i dobro wspólne «w centrum agendy klimatycznej». «Choć działania polityczne, techniczne i gospodarcze są niezbędne, muszą im towarzyszyć procesy kulturowe i edukacyjne zdolne wspierać trwałą zmianę» — oświadczył. Zakończył, zachęcając delegatów do zaangażowania się w ochronę stworzenia, «aby budować świat pokoju».
Sekretarz Stanu i miejsce Stolicy Apostolskiej w ONZ
Sekretariat Stanu jest dykasterią najbliższą papieżowi. Jego szef jest głównym współpracownikiem papieża w rządzeniu Kościołem powszechnym oraz w relacjach z państwami. Sekcja do Relacji z Państwami prowadzi dyplomację Stolicy Apostolskiej. W Antalyi delegację Stolicy Apostolskiej osobiście prowadzi sam sekretarz stanu. Kardynał Parolin kierował już delegacją na COP29 w Baku w 2024 roku oraz na COP30 w Belém (Brazylia) w 2025 roku, gdzie odczytał przesłanie Leona XIV.
Stolica Apostolska jest stałym obserwatorem przy Organizacji Narodów Zjednoczonych. W sprawie klimatu jest także stroną traktatów. 6 lipca 2022 roku złożyła dokument przystąpienia do UNFCCC „w imieniu i na rzecz Państwa Watykańskiego”. Kardynał Parolin przedstawił przystąpienie do porozumienia paryskiego 4 października 2022 roku. Konwencja liczyła wówczas 198 stron. Stolica Apostolska przedstawiła ten krok jako „wsparcie moralne” dla wysiłków współpracy państw. Według Vatican News w Antalyi obecnych jest 195 z tych 198 stron.
W ciągłości z Leonem XIV
Przemówienie w Antalyi podejmuje kilka tekstów papieża. Kardynał przywołał apel wystosowany w Belém, by „pamiętać o ludzkim obliczu kryzysu klimatycznego”. Przypomniał również, że chodzi o kwestię „sprawiedliwości społecznej, gospodarczej i ludzkiej”. Oparł się na orędziach papieża na Światowy Dzień Modlitw o Ochronę Stworzenia oraz na jego liście apostolskim „Disegnare nuove mappe di speranza”.
15 listopada, podczas podróży apostolskiej do Ameryki Południowej, Leon XIV odprawił Mszę świętą w Pucallpie, w peruwiańskiej Amazonii, w regionalnym kompleksie sportowym Ucayali. Potępił tam dewastację dorzecza Amazonki i jej skutki dla ludności. „Wszystko, co godzi w godność życia, niszczy piękno ziemi” – oświadczył, dodając, że „przemoc wobec osób jest przemocą wobec ziemi”. Ta sama więź między godnością człowieka a ochroną Stworzenia porządkuje przemówienie wygłoszone dwa dni później w Antalyi.
Źródła
- Le Saint-Siège exhorte la COP31 à placer la dignité humaine au cœur de l'action climatique · Vatican News (français)
- Cardinal Parolin urges COP31 to keep human dignity at heart of climate action · Vatican News (English)
- Cop31, Parolin: la crisi climatica ci sollecita ad una profonda conversione etica · Vatican News (italiano)
- Communiqué on the accession of the Holy See to the Climate Convention and the Paris Agreement · Bureau de presse du Saint-Siège
- Vatican presents accession to UN and Paris Climate Agreements · Vatican News (English)
- Pope: Anything that harms the dignity of life destroys the beauty of earth · Vatican News (English)