Celso Costantini, pierwszy delegat apostolski w Chinach, urodził się 150 lat temu
Urodzony w 1876 roku we Friuli Celso Costantini reprezentował Stolicę Apostolską w Chinach w latach 1922–1933 i zwołał sobór szanghajski. W 1953 roku został kreowany kardynałem. Rai poświęciła mu film dokumentalny w momencie, gdy Rzym i Pekin nadal wspólnie mianują biskupów.

150 lat temu urodził się Celso Costantini w Castions di Zoppola, w obecnej prowincji Pordenone (Friuli). Wysłany do Chin przez Piusa XI jako pierwszy delegat apostolski, reprezentował tam Stolicę Apostolską w latach 1922–1933. W 1924 roku zwołał w Szanghaju pierwszy sobór Kościoła katolickiego w Chinach i działał na rzecz powierzenia diecezji chińskich duchowieństwu miejscowemu. Następnie został sekretarzem Propaganda Fide, a Pius XII mianował go kardynałem w 1953 roku. Z okazji tej rocznicy Rai poświęca mu film dokumentalny Il Cardinale Celso Costantini, w reżyserii Antonii Pillosio, wyprodukowany przez jej redakcję regionu Friuli-Wenecja Julijska i wyemitowany 22 listopada w Rai 3 w wydaniu regionalnym.
Od Friuli do Fiume
Zanim wyruszył z misją do Azji, Celso Costantini pełnił posługę w diecezji Concordia-Pordenone oraz w Akwilei. W 1920 roku został mianowany administratorem apostolskim Fiume, obecnej Rijeki, a następnie przyjął sakrę biskupią. Jego brat Giovanni był od 1929 roku biskupem La Spezii.
Misja w Chinach i sobór szanghajski
Pius XI utworzył delegaturę apostolską w Chinach w 1922 roku, w roku swojego wyboru, a Celso Costantini został jej pierwszym kierownikiem. Przybył do Pekinu w tym samym roku. Od ponad sześćdziesięciu lat Stolica Apostolska usiłowała zwołać chiński synod narodowy. Celso Costantini go zwołał: był to Primum Concilium Sinense, zwany również soborem szanghajskim, otwarty w 1924 roku. Według historyka Agostina Giovagnolego to zgromadzenie zapoczątkowało „przejście kierownictwa tego Kościoła z rąk europejskich w ręce duchowieństwa miejscowego”.
28 października 1926 roku Pius XI wyświęcił w bazylice św. Piotra sześciu pierwszych chińskich biskupów czasów nowożytnych, jak podaje agencja Fides. Celso Costantini uczestniczył w ich konsekracji. W 1927 roku zachęcił do założenia Congregatio Discipulorum Domini (Zgromadzenia Uczniów Pańskich), przedstawianego przez Vatican News jako pierwszy chiński instytut zakonny kleryckiego typu. Według Vatican News kazał też przetłumaczyć łacińskie teksty liturgiczne i wspierał szkoły oraz uniwersytety katolickie.
Jego misja miała swoje granice: nie uzyskał ani konkordatu, ani porównywalnej umowy dyplomatycznej z ówczesnymi władzami chińskimi. We wstępie do książki poświęconej delegaturze apostolskiej, wydanej w 2021 roku, kardynał Pietro Parolin, sekretarz stanu, napisał: „Przyszły kardynał potrafił lawirować wśród tysiąca trudności z panującą polityką”. Abp Juan Ignacio Arrieta, zapytany w dokumencie Rai, uważa, że odegrał wielką rolę, ponieważ „de facto zorganizował Kościół w Chinach”.
W Propaganda Fide, a następnie w Kolegium Kardynałów
Po powrocie do Rzymu Celso Costantini został w 1935 roku mianowany sekretarzem Kongregacji Propaganda Fide, odpowiedzialnej za misje. Pełnił tę funkcję do 1953 roku. W tym okresie Pius XII mianował w 1946 roku pierwszego chińskiego kardynała, Thomasa Tien Ken-sina. Pius XII osobiście wyniósł go do godności kardynalskiej na konsystorzu 12 stycznia 1953 roku. Następnie był kanclerzem Świętego Kościoła Rzymskiego. Zmarł w Rzymie 17 października 1958 roku. Jego proces beatyfikacyjny został wszczęty. Ks. bp Bruno Fabio Pighin, przewodniczący trybunału tego procesu, był doradcą naukowym dokumentu filmowego.
Dziedzictwo, które wpisuje się w aktualne wydarzenia
Kwestia biskupów miejscowych pozostaje w centrum relacji między Stolicą Apostolską a Chińską Republiką Ludową. 18 listopada 2026 roku bp Joseph Liu Hengping przyjął święcenia biskupie jako biskup Xiamen w prowincji Fujian. Leon XIV zatwierdził jego kandydaturę w ramach tymczasowego porozumienia między Stolicą Apostolską a Chińską Republiką Ludową i mianował go 15 października. Urodzony w 1972 roku w Zhangzhou, studiował filozofię i teologię w seminarium w Sheshan w Szanghaju w latach 1992–1999. Święcenia kapłańskie przyjął dla diecezji Xiamen 19 września 1999 roku. W marcu 2000 roku został mianowany proboszczem parafii Houban w Zhangzhou, a następnie powierzono mu również kilka innych parafii w tym regionie.
Źródła
- Documentario Rai sul cardinale Celso Costantini · Vatican News
- ASIA/CHINA - Celso Costantini's prophecy, 100 years after his arrival in Beijing · Agenzia Fides
- Le cardinal Parolin préface un livre sur la délégation apostolique en Chine · Vatican News
- Cent'anni fa il Concilio che rese la Chiesa cattolica «più cinese» · Avvenire
- China: consecration of Bishop of Xiamen Joseph Liu Hengping · Vatican News